Yn ddiweddar iawn daeth o’r wasg gyfrol newydd yng nghyfres Pigion y Talwrn, a’i golygydd ydi Meuryn cyfres Talwrn y Beirdd BBC Radio Cymru, Ceri Wyn Jones. Cyfres hen, diwyg newydd Mae fy silffoedd i adref yn llawn o gyfrolau pigion y Talwrn yr ydw i wedi eu prynu neu ddod o hyd iddynt ar […]
Bu sôn ar Twitter ers tro fod rhifyn cyntaf Podlediad Clera yn cael ei gyhoeddi yr wythnos hon, ac yn wir mae’r rhifyn cyntaf ar gael i chi wrando! Gwrando ar rifyn cyntaf Podlediad Clera Os na fedrwch chi aros, gallwch chi wrando ar y rhifyn cyntaf yma: Aneurig! Baban y beirdd Aneirin Karadog ac Eurig
Bu’n hysbys i nifer o bobol ers tro fod rhywbeth anarferol am y gwleidydd Torïaidd, David Davies. Ei ddaliadau yn un peth. Mae wedi pleidleisio o blaid sawl peth amheus iawn, a phleidleisio yn erbyn sawl peth goleuedig arall (gadawaf i chi wneud eich hymchwil eich hun). Ond daeth yn amlycach byth yr wythnos hon for y
Mae ‘Gweledigaeth Mewn Dau Gae Pêl-droed’ yn barodi ar gerdd enwog ac yn gerdd bêl-droed. Gan ei bod hi’n Ddiwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth, mae eraill yn ymgymryd â heriau gwirion fer Her 100 Cerdd Llenyddiaeth Cymru (faswn i byth yn gwneud y ffasiwn beth…). Ond i mi, gan ei bod hi’n ddiwrnod cenedlaethol barddoniaeth a bod Cymru
Braint oedd cyfansoddi cerdd ar gyfer ymgyrch Addysg Gymraeg i Bawb, Cymdeithas yr Iaith. Ces fynd draw i gadw cwmni i’r rhai a fu’n cadw gwylnos ar nos Fawrth 27 Medi 2016. Cafodd y gwaith caled i gyd ei wneud gan griw ymroddgar a oedd yn gwersylla y tu allan i’r Senedd. Diolch amdanynt. Ddiwrnod yn ddiweddarach
Ychydig wythnosau yn ôl ar S4C darlledwyd rhaglen Gŵr Geiriau ar S4C. Rhaglen oedd hi yn dilyn Gwyn Thomas wrth iddo holi artistiaid o’r hyn yr ystyriant hwy i fod yn “awen” iddyn nhw, a sut yn union yr oeddynt yn dod i greu eu caneuon, eu paentiadau neu eu cerddi. Roedd yn enghraifft berffaith
Os byddwch chi erioed wedi yngan y geiriau chips, chili neu tsiaen, ac yna wedi troi at bapur a beiro neu sgrin gyfrifiadur i nodi’r geiriau yna mewn brawddeg ‘gywir’ Gymraeg – byddwch chi yn siŵr o fod wedi ffeindioch hun yn teimlo bod rhaid sillafu’r geiriau hyn, yn Gymraeg, fel tsips, tsili neu, wel,
Anaml iawn y mae mapiau yn dweud celwydd. Roedd edrych ar fapiau etholiadol Prydain a Chymru yn brofiad anodd y bore ma. Mae llwyddiant ysgubol y Torïaid (a methiant dybryd Llafur a’r Democratiaid Rhyddfrydol) yn Lloegr yn golygu mai mwy o’r un peth sydd yn ein disgwyl. Roedd parhad ystyfnig cefnogaeth y Blaid Lafur (er gwaetha’r cwymp
Dyma ail erthygl yng nghyfres Osian ar y gynghanedd. Yma mae’n trafod yr ‘h’ o fewn y llinell, ac os dylid ei hateb ai peidio.
Mae ‘na ddelwedd o Gymru sydd wedi goroesi, sy’n gyfleus iawn i rai carfannau. Mae’n codi’i ben yn aml yn y byd gwleidyddol, pan fyddwn ni’n cael ein hannog yn aml i roi ein barn i blesio eraill, i ategu rhyw bwynt (mae’r Cymry’n cytuno!), neu chwarae’r Plwmsan i Wynff rhywun arall. Ar ôl i’r baw
Trafod manion y gynhanedd sy’n llechu yn y mannau llwyd rhwng bod yn gywir ac anghywir. Rhan 1 yn y gyfres.
Y llynedd es am dro i Guatemala yn America Ganol. Cefais un daith fws hunllefus o hardd a hir, o ganoldir mynyddig y wlad, lle bûm yn aros mewn cwt diwaliau yn jwngl Lanquin, yr holl ffordd i Rio Dulce, tref ar lan afon o’r un enw, a honno â’i haber ym Môr y Caribi yn
Yr wythnos hon, daeth rhifyn gwahanol o Barddas trwy’r bocs postio. Rhifyn Coffa Gerallt yw Barddas 325; tydw i heb fynd i’r afael â’i holl gynnwys amrywiol a diddorol yr olwg eto, ond gyda thaith tren yn ôl i’r gogledd dros gyfnod yr Ŵyl, buan y daw fy nghyfle. Ond wrth ddechrau bodio’r tudalennau, dyma
“Os ga i ddefnyddio fy ngwleidyddol glowt, fe gewch chi fy nhamaid, a hynny heb ddowt: fe eith bob dim fan hyn off y rêls ped elem ni yma yn Englandandwêls; ‘Sna’m lle ar y cledrau i rannu’r bunt” medd Carwyn Jones o dan ei wynt. “Am na all y Fuwch sugno’r llo mae’n rhaid
Diolch yn fawr i Llenyddiaeth Cymru am recordio a chyhoeddi’r fideo hwn ar YouTube. Ewch draw at y casgliad o fideos sydd ganddynt o Eisteddfod Sir Gâr 2014, maen nhw yn werth eu cael yn wir. Roedd hi’n stomp dda iawn gydag awyrgylch agos-atoch, a thrydan rhwng y gynulleidfa a’r beirdd (o safbwynt y bardd
[Dyma ddrafft cyntaf o gerdd; hynny ydi, daethpwyd i ben â hi y prynhawn ‘ma. Mae’n debyg mai fel hyn ydi’r ffordd orau o gael cynnwys ar y wefan, ac nid trwy boeni am fersiynau ‘terfynol’!] Yn ddiweddar bûm i’n teithio gogledd Sbaen. Mi wnes i hedfan i Barcelona yn hwyr ar y nos Lun, a’r
Ddoe ar Twitter ymddangosodd cyfres wych o negeseuon gan @madeley sydd wedi ei gofnodi ar ffurf Storify gan @Nwdls o dan y teitl “On being a rude Welsh speaker”. Darlenwch y cyfan, maen nhw’n werth eu darllen. Mae’n ymddangos fod @madeley yn flin iawn. Ac mi rydan ni gyd, fel Cymry Cymraeg wedi cael y profiad
Mae’n anodd dod o hyd i gofebau go iawn i Dywysogion brodorol Cymru heddiw. Mae cofeb yng Nghilmeri i Lywelyn ap Gruffydd wrth gwrs, sy’n ganolbwynt i ralîau cyson, ac yn Fecca i rai gwladgarwyr mawr. Os gyrrwch chi i’r gogledd ar hyd yr A470 mi ddowch at y gyffordd yn Llanfair ym Muallt, lle
Oni bai eich bod wedi bod gyda’ch pen yn eich plu dros y blynyddoedd a fu, mi fyddwch chi wedi clywed am ddigwyddiadau Nyth yng Nghaerdydd a thu hwnt. Mi fyddwch hefyd wedi clywed yn ddiweddar am brosiect diweddaraf rhai o hyrwyddwyr cerddoriaeth fyw prysuraf Cymru. Mae’n nhw newydd lansio Feinyl “O’r Nyth” sy’n deitl
Dyma gerdd fach i gyd-fynd ag Awr Ddaear (WWF Cymru) eleni, sy’n digwydd heddiw, 23 Mawrth. Mae’n anodd diffodd y pethau sy’n llywodraethu ein bywyd erbyn hyn, ond mae’n werth gwneud hynny o bryd i’w gilydd. Awr Ddaear Rhoddi awr i ddaearu gwareiddiad; Ac o’i roddi, syllu Ar ddawn yr hen awyr ddu Ei hunan
Maddeuwch i mi am led-fenthyg teitl cyfrol o farddoniaeth gan Geraint Jarman fel pennawd i’r cofnod hwn, ond mae’n addas iawn i’r hyn sgen i i’w rannu efo chi! Oherwydd y tywydd oer gaeafol dros y dyddiau diwethaf a hynny hefyd yn y dyddiau yn arwain at ddydd nawddsant y cariadon yfory, fe gefais fy
Dwi wastad wedi bod yn hoff o gerddoriaeth blŵs. A thua’r adeg yma o’r flwyddyn, pan mae’n tywyllu, mae’r blŵs yn ymgyrffori ei hun bron yn y dyddiau byrion, y glaw a’r gwynt Cymreig, a rheiny’n lapio amdanom nes bod y felan yn rhan o fywyd bob dydd. Heb sôn am ei bod hi’n tueddu
Dyma gerdd newydd i chi. Soned ydi; a does gin i fyth amynedd rhoi teitlau i gerddi. Soned Disgynnodd y nos dros swildod Caerdydd yn drwsgwl a gwlyb fel glasfyfyrwyr yn cusanu’u rhyddid ar ddiwedd dydd. Mae Heol yr Eglwys yn gwisgo’i cholur, a sgerti byrion ar hyd Santes Fair; sŵn gweiddi bechgyn fel
Dyma eiriau cân ‘Ym mhen draw’r lein’, cân am dref Pwllheli. Lle ar ben draw’r lein ydi Pwllheli. Lle mae sawl taith yn cychwyn ond hefyd yn gorffen. Trwy ganiatâd Endaf Emlyn, gosodwyd y gân ar Soundcloud hefyd. Dyma fymryn yn rhagor am hanes y gân a’r rhaglen. A dyma’r geiriau i chi hefyd, rhag
Mae gen i bwt o erthygl yn rhifyn diweddaraf Barddas. Dwi ddim am ei hatgynhyrchu yma, na sôn amdani rhyw lawer, achos mi gewch chi brynu’r cylchgrawn eich hunain! Mae’r erthygl yn fras yn gosod her i’r Gymdeithas Gerdd Dafod a beirdd Cymru yn gyffredinol y fywiogi eu hymarfer fel beirdd. Pregethu mae’r beirdd o
Mae nhw’n dweud bod y tywydd yma yng Nghymru am wella. Gobeithio wir! Dyma fy ymgais i ar ragweld y tywydd.
I Aneirin, Laura a Sisial Mae fy llyfryn i’n fwy na dwrn o dudalennau neu bluen gynnil yn cosi’r cloriau; mwy na diadell o eiriau yng nghorlan y gân neu’r lludw sydd gen i’n dystiolaeth o’r tân. Mae’n un map mawr maith sy’n blygion i gyd a’r papur yn breuo o’i gario cyhyd, yn llyfr
Mi fûm i adref dros y Pasg; adref ym Mhwllheli. Mi ges i gyflwyno cerdd am y tro cyntaf, fel rhan o lawnsiad diweddaraf cylchgrawn Tu Chwith, yn nhafarn Penlan Fawr , sef tafarn hynaf Pwllheli, ac un sydd dal yn arddel ei henw gwreiddiol hyd heddiw. Mae lot o’r hen enwau wedi mynd, ond mae chwilio amdanyn nhw
Mae Parc Cenedlaethol Eryri yn dathlu ei benblwydd yn 60 heddiw! Fel rhan o’r dathliadau gofynnwyd i 60 llenor neu fardd ymateb, mewn 60 gair, i un o 60 rhyfeddod Eryri. Roeddwn i’n un o’r beirdd hynny ac fe’m parwyd i â’r rhyfeddod “Llythyr Pennal”. Llythyr Pennal gan Owain Glyndŵr at Siarl VI o Ffrainc,
Dyma i chi gerdd o’r archif. (Archif 2011, hynny yw!) Cyfansoddwyd hon ger traffordd ym Mai 2011, a dyma hi’n cael ei pherfformio y tro cyntaf ym Mehefin yn Rockin’ Chair, Caerdydd. Mae’r testun isod hefyd. Breuddwydio mewn Drive-Thru Warrington Lymm, Ebrill 2011 Mae pawb ar darannau ar y cyffyrdd y dyddiau hyn, neb yn
Dyma englyn (nid “englyn bach”, pam bod rhai beirdd yn mynnu dweud “englyn bach”?) a ddaeth wrth deithio ar hyd traffordd brysur yn ardal Eisteddfod Wrecsam eleni. Gyrrant, gyrrant i’n gwared, i waliau’r ymylon, ond bydded o’i hawlio’n y lôn a’i led le i’n gwyl ar lain galed.
Dyma gerdd i Kurt Cobain. Pan oeddwn yn fy arddegau, Nirvana oedd un o’r bandiau a oedd yn cael chwarae ar lŵp ar fy Hi-Fi. Roeddwn i’n cŵl yn y modd hwnnw. Diolch i’r Annedd am ei gyhoeddi dro nôl. Kurt Cobain Yn rhy ddig daw’r arddegau i’n rhan, y poenydwyr iau; daw’r ing, y
Mi wnes i yrru o’r Ffôr i Aberystwyth heddiw. Does gen i fawr o serch tuag at y daith hon gan fy mod i wedi ei gwneud filoedd o droeon ar fws ac mewn car. Beth sy’n waeth na hyn wrth gwrs yw gwneud y daith ar y Sul. Mae na bob math o yrwyr